Studia i szkice z badań nad pamięcią zbiorową w Polsce w XX i XXI wieku. Anatomia polityki historycznej. Tom 2

Studia i szkice z badań nad pamięcią zbiorową w Polsce
w XX i XXI wieku. Anatomia polityki historycznej. Tom 2

Książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, to kontynuacja badań podjętych w pracy Pamięć – historia – kultura. Anatomia polityki historycznej, t.1, (red. Beata Morzyńska-Wrzosek, Monika Opioła-Cegiełka, Iwona Benenowska, Bydgoszcz 2019). Stanowi próbę ukazania historyczno-kulturowych uwarunkowań i elementów składowych (anatomia) polityki historycznej. Podczas gdy tom pierwszy koncentrował się na zagadnieniu tożsamości, niniejszy kładzie nacisk na czasem trudno uchwytną relację pamięci i historii. Zaproszenie do rozważań przyjęli naukowcy i praktycy z różnych stron Polski i wnieśli swoimi pracami wiele nowego do problemu polityki historycznej. Ta ostatnia winna być rozumiana jako zaadaptowana na grunt polityczny strategia działań osnutych wokół dychotomii pamięci zbiorowej i historii, służąca realizacji partykularnych interesów międzypaństwowych i wewnątrzpaństwowych. Część badaczy twierdzi, że coś takiego jak polityka historyczna nie istnieje. Równie niejednoznacznie podchodzą do zagadnienia autorzy prac opublikowanych w niniejszym tomie. Część, jak Wiktoria Kudela-Świątek czy Maciej Białous, identyfikuje je z aktualną polityką państwa. Książka zawiera 14 studiów i szkiców. (ze...
Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968 był i pozostał jednym z najważniejszych wydarzeń w polskiej historii minionego stulecia. Zapisał się również jako chwila ważna dla przemian polskiej kultury, w tym dla literatury, teatru i filmu. Nie ulega wątpliwości, że ówczesne wydarzenia polityczne w znaczący sposób odcisnęły się także na kulturze i sztuce. Co więcej, także one, by przywołać niemal już symboliczne Dziady w reżyserii Kazimierza Dejmka, wpłynęły na działania stricte polityczne. Relacje między polityką, kulturą i sztuką są charakterystyczne dla całego PRL-u, ale w roku 1968 wybrzmiewały szczególnie mocno. Ów polski rok 1968 został już gruntownie rozpoznany przez historyków, ale także kulturoznawców, literaturoznawców, teatrologów, muzykologów, filmoznawców, historyków sztuki, itd. Nie oznacza to, że nie można spojrzeć nań jeszcze raz, czasem z innej perspektywy, niekiedy sięgając do nieznanych wcześniej źródeł, przyglądając się także powstającym nieustannie nowym tekstom kultury, które są mu poświęcone. Tradycyjne ujęcia są więc wzbogacone przez nowe fakty, natomiast znane wydarzenia i dzieła czytane w oryginalny sposób, także z odwołaniem do nowych ustaleń szeroko rozumianej humanistyki. Wszystkim autorom, niezależnie od tego, o czym i w jaki sposób piszą, przyświeca cel właśnie humanistyczny: zrozumieć. A że czasem nie jest łatwo zrozumieć działań, emocji, postaw, to przynajmniej warto opisać, zastanowić się, jak kino, literatura i teatr doświadczyły tamtych lat, bo przecież nie o sam rok 1968 chodzi, ale jak się przez to zmieniły, jak później o nim opowiadały. W niniejszej książce chcemy więc po raz kolejny podjąć próbę odpowiedzi na pytania o obecność literatury, teatru, filmu w przemianach społecznych, kulturowych i politycznych tamtego okresu, jak również o konsekwencje tych przemian dla interesujących nas dziedzin sztuki. (ze...
Zjawiska migracji i uchodźstwa w kulturze i sztuce w XX i XXI wieku

Zjawiska migracji i uchodźstwa w kulturze i sztuce w XX i XXI wieku

Kolejny tom z cyklu publikacji prezentujących refleksje i wyniki badań nad powiązaniami i współzależnościami zjawisk społeczno-politycznych z działaniami z zakresu kultury i sztuki. Motywem przewodnim monografii zbiorowej redaktorzy uczynili kwestie reakcji środowisk kulturotwórczych i artystycznych na zjawiska migracji i uchodźstwa w XX i XXI wieku. Kwerenda poprzedzająca powstanie książki wykazała, że istnieje potrzeba rozwijania badań w tym obszarze. Efektem tego jest zbiór ośmiu artykułów naukowych, których autorzy poprzez film, literaturę i muzykę przyglądają się wieloaspektowym mechanizmom migracji i...
Wojna jako źródło inspiracji w kulturze i sztuce. Literatura. Propaganda. Tożsamość

Wojna jako źródło inspiracji w kulturze i sztuce. Literatura. Propaganda. Tożsamość

Kolejna z cyklu poświęconego badaniom zależności zjawisk społeczno-politycznych, przede wszystkim konfliktów powstających w życiu publicznym, z działalnością na niwie kultury i sztuki. Wyodrębniono w niej dwie części: Obraz wojny w wybranych dziełach literackich oraz Kultura i sztuka wojenna jako element oddziaływania propagandowego i budowania tożsamości narodowej. Autorami artykułów są pracownicy Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych UKW oraz kilkunastu krajowych ośrodków naukowych, wśród których są zarówno doświadczeni badacze problematyki, jak i osoby debiutujące w tej dziedzinie. W ramach cyklu wydano dotychczas następujące publikacje: — Konflikty w przestrzeni kulturowej, Wyd. UKW, Bydgoszcz 2015 — Społeczno-polityczne inspiracje w kulturze i sztuce wizualnej, Wyd. UKW, Bydgoszcz 2016 — Kultura zaangażowana: szkice społeczno-polityczne, Wyd. UKW, Bydgoszcz 2016 — Motyw wojny w kulturze i sztuce wizualnej, Wyd. UKW, Bydgoszcz...
Motyw wojny w kulturze i sztuce wizualnej

Motyw wojny w kulturze i sztuce wizualnej

Prezentowana publikacja to efekt wieloletniej współpracy pracowników Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych oraz Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Z satysfakcją oddajemy do rąk Czytelników czwartą z cyklu książek wydawanych w celu zwrócenia uwagi na wieloaspektowe związki kultury i sztuki ze zjawiskami społecznymi i politycznymi. W pozycji Konflikty w przestrzeni kulturowej (2015) omówiono problem wpływu różnorodnych konfliktów na twórczość m.in. plastyków, literatów, muzyków i filmowców. W niniejszej książce ukazano zróżnicowane reakcje twórców na wojnę na przestrzeni dziejów w takich dziedzinach kultury i sztuki wizualnej, jak: malarstwo, grafika i rysunek, fotografia i film, a także numizmatyka, wystawiennictwo i moda. Podobnie jak w latach ubiegłych, także tym razem zaproszono do dyskusji zarówno pracowników naukowo-badawczych, jak i osoby reprezentujące świat kultury i sztuki. Praca zawiera trzynaście tekstów, przygotowanych przez pracowników z ośrodków naukowych, kulturalnych i artystycznych z całego kraju. Zgrupowane są one w trzy części tematyczne: Film; Malarstwo, szkice i fotografia; Kultura i sztuka – varia. W ramach cyklu poświęconego zależnościom między zjawiskami społecznopolitycznymi a światem kultury i sztuki wydano następujące publikacje: Konflikty w przestrzeni kulturowej, Wyd. UKW, Bydgoszcz 2015 — Społeczno-polityczne inspiracje w kulturze i sztuce wizualnej, Wyd. UKW, Bydgoszcz 2016 — Kultura zaangażowana: szkice społeczno-polityczne, Wyd. UKW, Bydgoszcz...
Społeczno-polityczne inspiracje w kulturze i sztuce wizualnej

Społeczno-polityczne inspiracje w kulturze i sztuce wizualnej

Według recenzentów to jedna z najlepszych publikacji dotycząca tytułowej problematyki, jaka powstała w ostatnich latach. Jej walory naukowo-poznawcze są nie do przecenienia. Szerokie spektrum problemów poruszanych przez autorów mieści się w temacie książki i stanowi jej dodatkowy walor. Autorzy nie wahali się podejmować tematów trudnych i dotychczas mało znanych lub zupełnie nieznanych. Recenzowane opracowanie spełnia dwa niezwykle ważne kryteria. Jest cenną publikacją o charakterze naukowym, ale jednocześnie jest książką, która powinna znaleźć licznych czytelników wśród osób niekoniecznie zajmujących się profesjonalnie badaniami naukowymi. Pomysł na wydawanie cyklu publikacji analizujących wielopłaszczyznowe związki kultury i sztuki ze zjawiskami społeczno-politycznymi to efekt wspólnych zainteresowań pracowników Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych oraz Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Do udziału w debacie naukowej na ten temat zaproszono przedstawicieli także innych krajowych ośrodków akademickich, a ponadto reprezentantów środowisk artystycznych i...
Konflikty w przestrzeni kulturowej

Konflikty w przestrzeni kulturowej

Książka  ukazuje różnorodne formy wypowiedzi twórców współczesnej kultury na temat konfliktów wojennych, narodowościowych i rasowych, w szczególności w obszarze kultury i sportu, plastyki i fotografii, filmu i literatury oraz muzyki. Jest to praca zbiorowa i zawiera ogółem 16 tekstów, zróżnicowanych tematycznie i pod względem formalnym (objętość i forma wypowiedzi). Autorzy reprezentują różne dyscypliny naukowe, głównie historię, politologię i historię sztuki. Publikacja powinna zainteresować szeroki krąg odbiorców: pracowników naukowych, studentów, osoby zainteresowane ujęciem konfliktów w kulturze i sztuce. Od istnienia pierwszych organizmów państwowych zaobserwować można szczególną uwagę, jaką […] władcy darzyli kulturę i sztukę, które to wartości zaczęły wyróżniać jedne społeczności od drugich. W przypadku wojen czy najazdów obiekty takie były niszczone bądź stawały się przedmiotem [dużego] zainteresowania. Wraz z rozwojem ruchów państwowotwórczych kwestie te stawały się coraz bardziej istotne. Dlatego też w dobie cywilizacji przemysłowej bądź postindustrialnej problemy kultury i sztuki aplikowane były w różnorodny sposób. Szczególne znaczenie pod tym względem miały XX-wieczne totalitaryzmy, które egzemplifikowały najdrobniejsze elementy życia społecznego dla własnych celów, a wśród nich [ważne] miejsce zajmowała kultura, sztuka, prasa, fotografia, film, muzyka i inne. Odzwierciedleniem roli kultury i sztuki w czasach najnowszych jest […] wydawnictwo zbiorowe, przygotowane […] przez trzech nauczycieli akademickich Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, na które składają się teksty autorskie zarówno pracowników naukowo-badawczych, jak również doktorantów czy też pedagogów i nauczycieli oraz uczestników ruchów alternatywnych reprezentowanych w muzyce, kulturze i filmie […]. Materiały te wzbogacają stan wiedzy na temat szeroko pojmowanych konfliktów w kulturze. Z recenzji prof. nadzw. dr. hab. Jacka...
Polityka kulturalna PRL w dziedzinie kinematografii w latach 70.

Polityka kulturalna PRL w dziedzinie kinematografii w latach 70.

Wspólną cechą dotychczasowych publikacji na temat Gierkowskiej polityki kulturalnej jest ich wąski zakres, ograniczony do poszczególnych dziedzin życia filmowego, wybranych działów kinematografii.   W tym kontekście wydawniczym praca Joanny Szczutkowskiej uzupełnia niezagospodarowanąlukę poznawczą. Obiektywnie prezentuje przy tym totalitarne próby wtłoczenia państwowej kinematografii wraz z filmowym ruchem społecznym w nurt służebny celom ideowym, w tym tworzeniu wyidealizowanego obrazu PRL za granicą.   To ambitnie i szeroko zamierzone, rzetelnie i źródłowo udokumentowane studium, rezultat badań, których zakres przekracza instytucjonalne granice państwowego filmu i kina. W rezultacie treść i układ pracy odzwierciedla w uporządkowany, logiczny sposób, globalny zasięg oraz różnorodne formy i instrumenty ingerencji władz partyjnych i administracyjnych wobec centralnych i terenowych (łącznie z cenzurą, nagrodami, festiwalami, systemem finansowania itp.) w całokształt życia filmowego PRL wraz z jego peryferyjnymi, pozapaństwowymi przejawami, rzadko penetrowanymi przez filmoznawców.   Z recenzji prof. dra hab. Edwarda...