Ku antropologii zabawy. Teoria statusowo-transformacyjna

Ku antropologii zabawy. Teoria statusowo-transformacyjna

Przedstawiona w książce teoria statusowo-transformacyjna umieszcza zabawę w kręgu refleksji nad człowiekiem i – zgodnie z tytułem studium – właśnie w człowieku upatruje konstytutywne właściwości zabawy. Teoria umożliwia efektywną analizę wszelkich procesów ludycznych i ich taksonomię. Do analizy służy wytworzony na jej gruncie model generatywny, opracowany tak, aby ująć wszelkie właściwości statusowe – zarówno gdy są obecne i budują podmiotowość uczestników ludycznego zdarzenia, jak i gdy ich brak, a podmiotowość uczestników zostaje radykalnie obniżona. Należy zaznaczyć, że przedsięwzięcie jakiego podjął się autor książki, jest niezwykle trudne i stanowi nowatorski pomysł badania gier i zabaw. Podobną próbę, choć w innym nieco kontekście, wykonał Eric Berne i ogłosił w znanej książce „W co grają ludzie”, do której Ryszard Strzelecki nawiązuje. (…) Gra i zabawa jest tu rozumiana jako proces, ciąg zdarzeń, w którym nie chodzi o same czynności, o ich treści, czy charakter. ale o wypełnienie interakcji między osobami. z recenzji dr hab. Alicji Ungeheuer-Gołąb, prof....
Homo Ludens kultury współczesnej

Homo Ludens kultury współczesnej

Książka stawia bardzo ostrą diagnozę stanu współczesnej antropologii, która wytworzyła szereg pojęć oraz sposobów degradujących człowieka jako osobę, sprowadzając go do roli przedmiotu, uwikłanego w rozmaite „niewole” światowe, proponując w zamian życie w wymiarze „materialnym” („cielesnym” wg antropologii biblijnej) i całkowicie pozbawionym odniesienia do transcendencji […]. Autor w swej diagnozie stara się dociec, jakie czynniki sprawiły, że sytuacja człowieka jest w tych współczesnych odsłonach mocno zredukowana i jakie procesy zostały uruchomione, by w swym finalnym skutku doprowadzić do permanentnego osłabienia integralnej antropologii, ujmującej człowieka najszerzej jako osobę. Analizuje także postępujący proces „wdzierania się” w realny świat działań człowieka czynników destabilizujących jego istnienie, po to, by w końcu uległ iluzji, że świat wirtualny jest dla niego przestrzenią „pewniejszą” i bardziej „przyjazną” niż realna rzeczywistość, w której żyje. […] Trzeba też zaznaczyć, że autor analizując rozmaite formy „uzabawienia”, sięgnął po bardzo rozległą literaturę przedmiotu, przeprowadzając merytoryczną jej ocenę, ale w wielu aspektach przekroczył ustalenia badaczy tego nurtu (wśród nich są też „piewcy” transhumanizmu), wzbogacając refleksję na temat ponowoczesności o zupełnie nowe i oryginalne wnioski. […] Studium Ryszarda Strzeleckiego jest bardzo cennym i potrzebnym namysłem nad stanem najnowszej humanistyki. Książka stanowi znakomitą merytoryczną podstawę do prowadzenia dalszych badań w zakresie podjętego tematu. Nie tylko porządkuje bardzo rozległą i wieloaspektową problematykę ponowoczesności, ale wyznacza trudną – lecz jakże prawdziwą – perspektywę dalszych losów humanistyki w czasach jej systemowej zagłady. Z recenzji prof. dra hab. Wojciecha...
Wartości – Antropologia – Kultura w badaniach humanistycznych

Wartości – Antropologia – Kultura w badaniach humanistycznych

Tom, podobnie jak wcześniejsze publikacje książkowe z lat 2010 i 2015, zawiera wyniki prac Zakładu Teorii Literatury i Wiedzy o Sztuce UKW oraz dokonania doktorantów i współpracowników jednostki. Tematyka prac pozostaje w kręgu zagadnień dominujących w aktualnych badaniach humanistycznych i kulturowych. Ukazuje związki literatury, kultury oraz rzeczywistości społecznej. Jest świadectwem rosnącej wagi pozaliterackich kontekstów. Zgodnie z dominującą tematyką prac, publikacja została podzielona na trzy części: I – wartości, II – antropologia i III – kultura. Kwestia wartości ujęta została w perspektywie fenomenologicznej. Autorzy skupili uwagę na życiu religijnym, wartościach wielkiej mistyki hiszpańskiej i jej kontynuacji oraz na zagadnieniach etycznych w literaturze. Problematyka antropologii dotyczy tożsamości, pamięci, miejsc egzystencji, ale również kryzysu tożsamości oraz daru w relacjach najgłębiej osobowych, w kręgu refleksji aksjologicznej znalazła się też koncepcja bohatera poezji i prozy współczesnej. W ostatniej części tomu podjęte zostało zagadnienie transformacji chrześcijańskich w dzisiejszym świecie. Inne wypowiedzi poświęcone kulturze dotyczą udziału tekstowych świadectw wielorakiej komunikacji kulturowej, popularnej, użytkowej i publicystycznej w twórczości literackiej, obecności formy haiku w poezji polskiej, tematyki Chrystusa w powieści najnowszej i zagadnienia rywalizacji orientacji protechnologicznej z  postawami krytycznymi w okresie modernizmu. Ponadto omówiona została działalność Wandy Siemaszkowej w teatrze miejskim w Bydgoszczy oraz powojenna architektura...
W kręgu antropologii, literatury, sztuki i form ludycznych

W kręgu antropologii, literatury, sztuki i form ludycznych

Poprzez dobór tematów, przedmiotów analiz oraz stosowanych ujęć książka przemierza rozległą przestrzeń ukształtowanego w dzisiejszej nauce paradygmatu antropologicznego. Zamieszczone studia dokumentują przedsięwzięcia naukowe pracowników Zakładu Teorii Literatury i Wiedzy o Sztuce UKW. Większość prac zarówno w zakresie tematyki, jak i inicjatyw metodologicznych skupia się wokół kluczowych kwestii dzisiejszej humanistyki. Znajdujemy tu kontynuacje refleksji nad kategorią przestrzeni w literaturze, urbanistyce, etnografii, w jej aspektach antropologicznych i sakralnych, jest rozważana ciągle otwarta kwestia tożsamości, obcości i inności, biografii oraz rytuałów życia społecznego i religijnego. Ważnym składnikiem tomu są wypowiedzi, związanych z Zakładem doktorantów. Młodzi badacze już u początku naukowej drogi podjęli tematykę trudną, rozwijaną niezależnie od aktualnych tendencji, mód czy poznawczych zawężeń dyscypliny w ramach określających ją „zwrotów”. Publikowane prace dotyczą dylematów sztuki zdehumanizowanej, zagadnienia teodycei w literaturze, motywu i idei Chrystusa w filmie oraz świadectw sakralnych w dyskursie poetów przeklętych. W dociekaniach nad archaicznym wymiarem człowieka podjęto też tematy mitologiczne – badano symbolikę wzroku i ślepoty oraz wyobrażenia kobiecych istot wodnych. Od...