Człowiek i środowisko w dziejach dorzecza Brdy. Studium archeologiczno-historyczne

Człowiek i środowisko w dziejach dorzecza Brdy. Studium archeologiczno-historyczne

Zaprezentowany przez Jacka Woźnego punkt widzenia przypomina koncepcję relacjonizmu Bruno Latoura, według którego socjoprzyroda pozostaje w związku z porzuceniem idei głębokiej różnicy między naukami humanistycznymi a przyrodoznawstwem. W związku z czym kultura i natura, nauka i społeczeństwo, podmiot (człowiek) i przedmiot, rozpatrywane są na tym samym planie. Krajobraz, jak pisze Jacek Woźny, nie stanowi wyłącznie materialnego otoczenia, lecz jest wypełniony, jak palimpsest, historycznie ukształtowanymi i w związku z tym nakładającymi się na siebie znaczeniami. Wszakże owe znaczenia, mimo że nadawane są przez społeczeństwa minione, odczytywane są przez nas współczesnych, a więc przez pryzmat schematów pojęciowych, ukształtowanych w kulturze, w której my sami funkcjonujemy. (…) Rozważania Jacka Woźnego stwarzają dla niego asumpt do prezentacji dziedzictwa kulturowego regionu z jednej strony; z drugiej zaś do ukazania walorów turystycznych dorzecza Brdy. Dziedzictwo zaprezentowane podczas omawiania poszczególnych regionów dorzecza Brdy zdaje się być istotą całej pracy Jacka Woźnego. Dziedzictwo kulturowe (…) i pozostający z nim w związku problem pamięci, nie tylko scala właściwe nam współczesnym więzi społeczne, łączy także przeszłość regionu z jego teraźniejszością. Ma to ogromne znaczenie dla świadomości historycznej jego mieszkańców. Z recenzji prof. dr. hab. Henryka...
Archeologia Szubina

Archeologia Szubina

Dzięki analizom przeprowadzonym w niniejszej pracy zebrano łącznie informacje o blisko tysiącu stanowisk archeologicznych z regionu szubińskiego. Okolice Szubina należy uznać za obszar niezwykle cenny dla rozpoznania pradziejów północno-wschodniej Wielkopolski, ze względu na wysoką wartość poznawczą wielu stanowisk. Studia porównawcze pozwoliły dostrzec na ziemi szubińskiej ważne przejawy działalności badawczej, począwszy od połowy XIX wieku do współczesności. Zaobserwowane procesy kulturowe mają swoje odpowiedniki w innych rejonach ziem polskich, przede wszystkim na Kujawach, Krajnie i Pomorzu. Lepsze zrozumienie zjawisk zachodzących w sąsiedztwie Szubina pozwala na wpisanie tego regionu w kontekst kultury symbolicznej, gospodarki i wytwórczości prowadzonych w pradziejach i średniowieczu na ziemiach polskich. Przyszłość archeologii regionu szubińskiego związana jest z pogłębionymi studiami nad nieodległą przeszłością, zarówno dotyczącą miasta, jak również reliktów codziennych i nadzwyczajnych wydarzeń z jego...
Archeologia i społeczeństwo. Wędrówki śladami wzajemnych relacji

Archeologia i społeczeństwo. Wędrówki śladami wzajemnych relacji

„Współczesna archeologia powinna wykraczać poza nadawanie znaczeń artefaktom czy potwierdzanie ich funkcji w kulturze pradziejowej. Gdy staramy się odgadywać, jak ludzie w przeszłości podchodzili do pewnych zjawisk, to nasze odpowiedzi motywowane są zmysłowymi doświadczeniami, opartymi na obcowaniu z pozostałościami osad, cmentarzysk, sanktuariów, a także subiektywnymi doznaniami ich obecności (…). Materialne relikty są badane, komentowane i wykorzystywane ze względu na bieżące potrzeby społeczne. Ponieważ archeologia jest uwikłana w teraźniejszość, przypisywane jej znaczenia ulegały ciągłym zmianom. Przemieszanie celów naukowych i praktycznych doprowadziło do ideologizacji archeologii oraz włączenia jej w przestrzeń kultury popularnej (…).” „Wyłania się obecnie nowa, integrująca funkcja archeologicznych artefaktów. Pierwotnie cechowała je użyteczność, wypełniająca potrzeby archaicznych wspólnot. Dziś natomiast wytwory pradziejowe są wśród nas zaledwie obecne, choć niekiedy nadal nadają sens światu poprzez argumenty ideologiczne i etniczne (…). Zebranie jednotematycznych tekstów w zwartym tomie ma podkreślać przekonanie, że obecnie archeologia nie powinna ograniczać się jedynie do opisywania i interpretowania dawnych artefaktów. Konstruuje ona złożone relacje teraźniejszości z przeszłością, wpływa na kierunki i metody ochrony dziedzictwa kulturowego, uczestniczy w rozwoju myśli politycznej i edukacji narodowej (…). Odległa przeszłość nie jest pozostawiona w tyle, lecz cierpliwie zbiera i układa to, co wygodnie nazywamy teraźniejszością (…).” Ze Słowa...
Jedzą, piją, lulki palą. Kulturowe aspekty korzystania z używek na przestrzeni dziejów. Tom 2Antropologia używek w gospodarce i życiu społecznym

Jedzą, piją, lulki palą. Kulturowe aspekty korzystania z używek na przestrzeni dziejów. Tom 2
Antropologia używek w gospodarce i życiu społecznym

Prezentujemy Państwu nową serię wydawniczą, której tematem są używki i substancje psychoaktywne. Tom pierwszy zawiera artykuły, których autorami są przede wszystkim archeolodzy i historycy. Rozważania dotyczące najstarszych dziejów skupiają się zwłaszcza na ukazaniu roli narkotyków i alkoholu w systemie ówczesnych wierzeń i rytuałów, choć są i takie, które odnoszą się do sfery profanum. Teksty traktujące o epoce nowożytnej koncentrują się głównie na produkcji i kulturze spożycia napojów alkoholowych na ziemiach polskich, w różnych grupach społecznych, podejmują także kwestie odświętnego charakteru używek. Na uwagę zasługują też opracowania dotyczące zastosowania alkoholu w medycynie domowej od XVI do XX w. Obraz stosowania używek, zdominowany przez napoje alkoholowe, jest uzupełniony o problematykę dotyczącą konsumpcji tytoniu, zwłaszcza palenia fajki. Tom drugi serii obejmuje zagadnienia związane z rolą gospodarczą i społeczną używek oraz substancji psychoaktywnych. Zamieszczone tutaj artykuły wskazują na znaczącą rolę nie tylko alkoholu, ale także tytoniu, kawy i czekolady. Podejmują problematykę wpływu używek na kształtowanie się ówczesnych potęg gospodarczych, jak również przedstawiają ich znaczenie w budowaniu nowej obyczajowości i stylu życia. Jedną z ważnych kwestii poruszanych w niniejszym tomie są także zmiany w podejściu do środków psychoaktywnych, jakie dokonały się we współczesnym społeczeństwie. Tom trzeci serii dotyczy wykorzystywania używek i substancji psychoaktywnych w szeroko rozumianej sztuce. Najwybitniejszych twórców na całym świecie dzieliło na ogół wiele, ale zawsze łączyły ich dwie cechy – talent i zamiłowanie do używek. Zamieszczone w niniejszym tomie artykuły poruszają kwestie zażywania narkotyków w szerokim aspekcie – jako siły destrukcyjnej, oddziałującej na artystę i jego twórczość, jako środka do uzyskania odpowiednich efektów artystycznych, a także jako źródła inspiracji. Prezentowane prace ukazują również specyficzne traktowanie używek przez artystów, uznających je za...
Archeoturystyka w regionie, region w archeoturystyce

Archeoturystyka w regionie, region w archeoturystyce

Wyeksponowanie dziedzictwa kulturowego jako jednego z istotnych elementów lokalnego krajobrazu oraz historii należy do najważniejszych zadań archeologii publicznej, szeroko rozwiniętej w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii czy Niemczech, natomiast słabo eksponowanej w działalności polskich archeologów. Pomostem łączącym rodzimą archeologię ze społeczeństwem jest archeoturystyka, stanowiąca jedną z głównych form współczesnego doświadczania przeszłości. Do tej pory cieszy się ona większym zainteresowaniem ze strony turystyki kulturowej niż archeologii. Rozwija się żywiołowo, przyjmuje wzory kultury popularnej, festynowej, niekiedy zmierza w kierunku pseudoarcheologii. Niewiele jest archeologicznych rozważań nad tym fenomenem, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnych regionów kulturowych. Studia zebrane w niniejszej książce przybliżają wybrane aspekty tego problemu. Redaktorzy i autorzy postarali się zgromadzić reprezentatywne przykłady z dziedziny turystyki miejskiej, geoturystyki, krajoznawstwa, edukacji archeologicznej i konserwatorstwa, głównie z terenów Wielkopolski i Pomorza, wzbogacone kontekstem teoretycznym oraz tłem europejskim. Wszystkie zamieszczone teksty łączy przewodnia myśl wyeksponowana w jednym z artykułów: jakiej archeologii potrzebuje współczesna turystyka, aby służyć społeczeństwu, odpowiadać na jego potrzeby i oczekiwania. Ze...
Zastosowanie koncepcji strategicznej karty wyników w zarządzaniu wydziałem publicznej uczelni wyższej

Zastosowanie koncepcji strategicznej karty wyników w zarządzaniu wydziałem publicznej uczelni wyższej

Pod koniec XX wieku ukształtowała się idea uniwersytetu przedsiębiorczego, przenikająca do polskiego systemu szkolnictwa wyższego po transformacji ustrojowej państwa w latach 90. XX wieku. Planowanie, realizowanie i weryfikowanie efektów działalności uczelni publicznych wymagało wprowadzenia odpowiednich narzędzi analitycznych. Odwołania do metody strategicznej karty wyników (Balanced Scorecard) odnaleźć można w planach rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego na lata 2010-2020, jak również w strategiach publicznych i niepublicznych uczelni wyższych. Zasługuje ona zatem na najwyższą uwagę w przypadku wydziału wchodzącego w skład szerokoprofilowego uniwersytetu. W rezultacie przeprowadzonych w pracy analiz, zaproponowano przejście od intuicyjnego i uznaniowego zarządzania wydziałem, do wsparcia tej działalności metodami wykorzystywanymi przez wiodące organizacje i instytucje gospodarcze. Niniejsza praca z jednej strony ukazuje szczegółowe aspekty zarządzania (odnoszące się do szkół wyższych), z drugiej zaś dowodzi nieodzownego posługiwania się wiedzą o kierowaniu organizacjami wśród władz wydziałów i uniwersytetów. Brak tego typu kwalifikacji uniemożliwia sprawne zarządzanie, natomiast złe strategie, bez odpowiednich mierników, zagrażają bytowi uczelni. Znajomość BSC w zarządzaniu uniwersyteckim wydziałem nie rozwiązuje bezpośrednio jego problemów, ale ułatwia wykorzystywanie szans i neutralizowanie...
Archeologia kamieni symbolicznych. Od skały macierzystej do dziedzictwa przodków

Archeologia kamieni symbolicznych. Od skały macierzystej do dziedzictwa przodków

Jacek Woźny jest profesorem archeologii pracującym na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jego zainteresowania badawcze dotyczą wierzeń i religii pradziejowych, archeologii wojennej oraz public archaeology. Według recenzentów największa wartość jego najnowszej książki wynika z zastosowania przez Autora interpretacji ukazującej zwrotny mechanizm symbolizacyjny. Znaczenia poszczególnych klas zabytków kamiennych są tu nie tylko wypadkową założeń mitologicznych danej epoki, ale służą też oznaczaniu sensów nowych, wywołanych przez zmiany zachodzące w poszczególnych okresach. Kamienie w takim dynamicznym ujęciu ich zmiennej symboliki nie tylko odzwierciedlają tło aksjologiczne przypisanej im mitologii, ale same podsuwają lub generują nowe treści zgodnie z nowymi wyzwaniami następnych...