Kino w cieniu kryzysu Studia i szkice o polskiej kinematografii pierwszej połowy lat 80.

Kino w cieniu kryzysu
Studia i szkice o polskiej kinematografii pierwszej połowy lat 80.

Punktem wyjścia uczyniliśmy wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku, a interesujący nas okres zamykamy rokiem 1987, w którym ogłoszono Ustawę z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii, ale także dopuszczono na ekrany znaczną część filmów zatrzymanych po 13 grudnia 1981. Dla polskiego kina lat 80. obie te daty miały fundamentalne znaczenie. Wprowadzenie stanu wojennego wpłynęło nie tylko na produkcję i dystrybucję filmów, ale także na struktury kinematografii, zwłaszcza funkcjonowanie zespołów filmowych, środowisko filmowe, w tym jego podziały i zróżnicowane relacje z władzą, czy też piśmiennictwo filmowe. W jakimś sensie pierwsza połowa lat 80. stanowi swoisty rozdział historii niebyłej polskiego kina. (…) Przywiązując dużą wagę do kontekstów politycznych, staraliśmy się nie zapominać także o estetycznych, społecznych i kulturowych, by mówiąc o kinie, spróbować również uchwycić w pełniejszy sposób tamten czas. Chcemy zatem zastanowić się nad wybranymi tendencjami kina fabularnego i dokumentalnego, relacjami między filmowcami i władzą, funkcjonowaniem zespołów filmowych, ze szczególnym uwzględnieniem Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego jako specyficznego bytu tej dekady, piśmiennictwem filmowym, przyjrzeć się twórczości Piotra Szulkina, propartyjnym filmom  Romana Wionczka, przemianom obyczajowym, czytaniu filmów historycznych w kontekście teraźniejszości, muzyce, kinu sensacyjno-kryminalnemu. Mamy pełną świadomość, że nie o wszystkich istotnych zjawiskach udało nam się powiedzieć, braliśmy jednak pod uwagę, że ówczesna twórczość Andrzeja Wajdy, Krzysztofa Zanussiego, Tadeusza Konwickiego, Wojciecha Jerzego Hasa, Barbary Sass, a zwłaszcza Krzysztofa Kieślowskiego, była już niejednokrotnie przedmiotem filmoznawczego namysłu. Dlatego też starając się w syntetycznych opracowaniach ukazać całość ważnych zjawisk tej dekady, w swoistego rodzaju case studies staraliśmy się uwzględnić nieco mniej oczywiste czy po prostu znane fenomeny. (od...
Filmowe reprezentacje PZPR  Kino polskie wczoraj i dziś

Filmowe reprezentacje PZPR
Kino polskie wczoraj i dziś

Czasem warto rozpocząć książkę od wyjaśnienia, czym nie jest. Niejednokrotnie przywołuję w niej autentyczne wydarzenia i nazwiska związane z Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą, chcę jednak wyraźnie podkreślić, że nie jest to książka o partii, ale o jej filmowych reprezentacjach. Zwracam uwagę na tę zasadniczą różnicę, aby czytelnik nie poczuł się rozczarowany. Punktem wyjścia nie są ani historia PZPR, ani losy i sposób rzeczywistego funkcjonowania jej działaczy, chociaż stanowią pierwszorzędny punkt odniesienia. Nie zawsze można znaleźć bezpośrednie przełożenie tego, co działo się na różnych szczeblach aparatu władzy, jak partia była postrzegana, jak wyglądało jej życie codzienne, na jej ekranowe wizerunki. Nie oznacza to oczywiście, że nie można doszukiwać się w nich odpowiedzi na te pytania. Traktuję kino również jako źródło wiedzy o historii i kulturze, także o partii, ale nie tylko o niej. Trzeba jednak pamiętać o towarzyszących tym wizerunkom strategiach, konwencjach, rozwiązaniach artystycznych itd. Odwołuję się, rzecz jasna, niejednokrotnie do literatury historycznej, zdając sobie sprawę, że te właśnie konteksty mają fundamentalne znaczenie dla filmowych reprezentacji PZPR. Nie przyglądam się jednak tym zjawiskom, wydarzeniom i postaciom, które były ważne dla historii partii, ale nie stały się – z różnych powodów: politycznych, kulturowych, dramaturgicznych – przedmiotem zainteresowania filmowców. (ze...
Tabularium Historiae T. IX: 2021

Tabularium Historiae T. IX: 2021

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Tabularium Historiae T. VIII: 2020

Tabularium Historiae T. VIII: 2020

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Przemówienia polityczne. Rozważania o języku i gatunku

Przemówienia polityczne. Rozważania o języku i gatunku

Przemawianie publiczne jest od starożytności ważnym składnikiem życia społecznego. Dla polityków jest podstawowym sposobem osiągania przez nich swoich celów (np. przedstawiania swoich poglądów, ogłaszania rozmaitych koncepcji, planów czy decyzji) i komunikowania się ze społeczeństwem w różnych istotnych dla niego sprawach. Wiele przemówień politycznych weszło na stałe do pamięci zbiorowej ze względu na wagę wydarzeń, które zapowiadały, zapoczątkowywały, komentowały czy podsumowywały. Z tego powodu zostały utrwalone, są rozpowszechniane drukiem, często cytowane i komentowane, nawet po wielu latach od wygłoszenia. (…) Spośród polskich przemówień politycznych wygłoszonych po 1918 co najmniej kilkanaście zyskało wielką sławę i zapisało się w społecznej pamięci historycznej jako wydarzenia o wielkim znaczeniu symbolicznym (chwalebnym lub złowrogim). (…) We współczesnej kulturze przemówienie polityczne jest zdarzeniem codziennym, by nie rzec banalnym. Dzieje się tak dlatego, że wystąpienia polityczne są transmitowane przez media, zwłaszcza telewizję, ale także za pośrednictwem kanałów internetowych. Dlatego też obecnie przemówienie trochę spowszedniało – wielu polityków różnych rang przemawia do ogółu obywateli w różnych sprawach o wiele częściej niż np. politycy dwudziestolecia międzywojennego, którzy kierowali swój głos bezpośrednio do obywateli najczęściej w sprawach ważnych przeważnie za pomocą kanału radiowego. Skutkuje to także w pewnym sensie obniżaniem się retorycznej rangi przemówienia jako wypowiedzi w sprawach najważniejszych dla wspólnoty. Osłabła też znacznie retoryczna kultura przemawiania, zwłaszcza w zakresie umiejętności warsztatowych, gdyż w dzisiejszych czasach politykami mogą zostać także osoby o niewystarczających kompetencjach w tym zakresie. (…) Niniejsza praca – zgodnie z jej podtytułem – stanowi próbę opisu fenomenu przemówienia politycznego z uwagi na jego właściwości językowe i gatunkowe z perspektywy pragmatyki językowej. W istniejącej bowiem literaturze przedmiotu nie ma wedle mojej wiedzy zwartego opisu tej problematyki. (…) Przyjęta...
Skryptorium. Prace historyczne ofiarowane Profesorowi Tomaszowi Nowakowskiemu

Skryptorium. Prace historyczne ofiarowane Profesorowi Tomaszowi Nowakowskiemu

Przyjaciel – mediewista Dawne i szacowne są tradycje kształcenia historyków na naszej Uczelni, sięgają bowiem początków istnienia Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w latach 1969‒1974. Po niemal dwóch dekadach przerwy, już w murach Wyższej Szkoły Pedagogicznej, odrodziły się studia historyczne w 1989 roku. W wyodrębnionej wówczas pod kierownictwem prof. Włodzimierza Jastrzębskiego Katedrze Historii zatrudniony został obok innych nauczycieli akademickich i naukowców, upamiętniany dziś honorową Księgą, wówczas doktor, dziś profesor tytularny, Tomasz Nowakowski. W swojej wieloletniej karierze naukowej i dydaktycznej łączył zawsze harmonijnie różne pola badawcze. Interesowały Go bowiem w równym stopniu historia średniowieczna, historia idei, źródłoznawstwo i nauki pomocnicze historii. Niebagatelne znaczenie dla inspiracji myśli naukowej Tomasza Nowakowskiego miała także postać naszego patrona, króla Polski Kazimierza III Wielkiego, szczególnie w bezpośrednim związku z dziejami Bydgoszczy. Profesor Tomasz Nowakowski w trakcie kilku dekad owocnych poszukiwań naukowych zrealizował wiele ważnych projektów, które w formie monograficznych publikacji weszły na stałe do rodzimej historiografii, jak książki o arengach dokumentów średniowiecznych, małopolskich elitach władzy na przełomie XIII/XIV wieku, poszukiwaniach rocznika płockiego Jana Długosza czy wreszcie Kazimierzu Wielkim i jego państwie. Sympatia i zrozumienie dla potrzeb innych badaczy oraz studentów towarzyszyły też kształceniu młodej kadry naukowej przez Dostojnego Jubilata. Jego funkcje promotora i recenzenta w przewodach doktorskich i habilitacyjnych prowadzonych w Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Szczecińskim czy Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie stanowią bezdyskusyjne dowody szacunku i autorytetu, jakimi otoczony jest Profesor Tomasz Nowakowski w krajowym środowisku historycznym. Rozpoczynał swoją pracę w odrodzonej Katedrze Historii, później pracował w Instytucie Historii, dziś na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, jednak niezmiennie przyczyniał się do kreowania bydgoskiego ośrodka historycznego, wnosząc zawsze rozsądny i koleżeński wkład Przyjaciela ‒ mediewisty. Rektor prof. dr hab....
Wychowanie do wartości w warunkach wojennych Erziehung zu Werten unter Kriegsbedingungen

Wychowanie do wartości w warunkach wojennych
Erziehung zu Werten unter Kriegsbedingungen

Książka, którą oddajemy w Państwa ręce, poświęcona jest wychowaniu do wartości w optyce II wojny światowej. Bez wątpienia konflikt ten zajmuje szczególne miejsce w historii wszystkich państw i narodów zaangażowanych w działania wojenne, jednakże dla nas, redaktorów i autorów tej monografii, kluczowe pozostają relacje dwóch krajów ówczesnej Polski i nazistowskich Niemiec. (…) W każdym tekście wraz z autorami poszukujemy odpowiedzi na najważniejsze pytania pedagogiki i filozofii wychowania, zastanawiając się, jak to w ogóle możliwe, jak do tego doszło, że przewartościowano wartości i wykorzystano młodych ludzi do wprawienia w ruch machiny zbrodni, terroru i śmierci. Z drugiej zaś strony dostrzegamy pojedyncze ogniska oporu, który choć w tamtym czasie wydawał się nieracjonalny, przyniósł w ostateczności zamierzony efekt. W bogatej treści przeciwstawione są sobie różne punkty odniesienia–zależne od przyjętej aksjologii. I tak ukazane jest wychowanie do czynnego oporu, co miało miejsce wśród członków organizacji Szare Szeregi. A także wychowanie do biernego oporu, co można zauważyć, a trzeba podkreślić, zwłaszcza po stronie nazistowskich Niemiec. (…) Z niechęcią też, ale z badawczą ciekawością przyglądamy się wychowaniu do wierności ideologii nazistowskiej, co obserwujemy całościowo w organizacji Hitler Jugend oraz w indywidualnie omawianych przypadkach. Zważywszy wszystkie te kwestie, istotnym dla nas problemem wydaje się próba odpowiedzi na pytanie, czy konsekwencje wychowania do subiektywnie zhierarchizowanych wartości i podjęte wybory mają jednoznaczny wpływ na dalszą drogę życiową i jak skutkują w powszechnym, współczesnym odbiorze. (…) Książka jest suplementem projektu: „Widerstand gegen Nationalsozialismus in Deutschland”, w który zaangażowani byli uczniowie Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta w Chojnicach. Oni to, zafascynowani postawą rodzeństwa Hansa i Sophie Schollów, odbyli podróż śladami niemieckich bohaterów do Monachium. Projekt został wsparty przez wiele...
Servitium  Klio. In honorem Professoris Alberti Kotowski

Servitium Klio. In honorem Professoris Alberti Kotowski

Przekazywana do rąk czytelników książka jest świadectwem uznania dla dokonań badawczych, osiągnięć edukacyjnych i działań organizacyjnych Profesora Alberta Kotowskiego w zakresie nauk humanistycznych, zwłaszcza w dyscyplinie historii. Swoje teksty przekazały osoby na ogół blisko współpracujące z Profesorem, często Jego uczniowie i wychowankowie, a także historycy, zarówno koledzy i współpracownicy z Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, jak też historycy zajmujący się tematami pokrewnymi, reprezentujący ośrodki naukowe w kraju i za granicą. Jubileusz Pana Profesora Alberta Kotowskiego jest znakomitą okazją do przypomnienia Jego zasług dla wielu instytucji naukowych, polskich i niemieckich, z którymi był związany przez dziesięciolecia aktywności zawodowej.   „Specyfiką tomu jest, że oto Jubilat został poproszony przez Redaktorów o napisanie wspomnień odnoszących się do wzrastania ku Historii i pracy historyka. Redaktorzy uznali bowiem, że jest to jedna z nielicznych okazji, by historyk mógł osobiście opowiedzieć o swojej drodze naukowej. Jesteśmy pewni, Panie Profesorze, że mimo początkowego zaskoczenia naszą prośbą i poczucia, że zgadzając się, popełniłby Pan faux pas, to jednak doświadczenie nauki opowiedziane Pańskimi ustami nie tylko nabiera cech świadectwa, ale także odkrywa w sposób jakże autentyczny walory Pańskiej osobowości: człowieka pogodnego, o przyjaznym nastawieniu do innych, niewahającego się przed podjęciem nawet trudnych wyzwań w dążeniu do wiedzy, traktującego pracę badawczą historyka jako misję, pokorną służbę muzie. Niewątpliwie też wspomnienia Profesora Alberta Kotowskiego, zatytułowane Moja droga życiowa z Klio, stanowią jeden z najpiękniejszych tekstów, jakże osobistych, zamieszczonych w tej księdze. Wreszcie wypada się przyznać, że to właśnie tytuł wspomnień Profesora podsunął pomysł tytułu całego zbioru: Servitium Klio.” Marek G....
Kampania wyborcza i wybory do Sejmu PRL I kadencji z 1952 r.  Studium totalitarnej elekcji parlamentarnej

Kampania wyborcza i wybory do Sejmu PRL I kadencji z 1952 r.
Studium totalitarnej elekcji parlamentarnej

Podjęcie przez Andrzeja Zaćmińskiego badań nad wyborami do Sejmu PRL w 1952 r. uważam za słuszne i ważne z naukowego i poznawczego punktu widzenia. Wybory te miały swoją specyfikę, typową – jak słusznie zauważa Autor – dla totalitarnego państwa, jakim w latach 1948–1956 była Polska […]. Monografia została opracowana w oparciu o wszechstronną bazę źródłową. Jej wykorzystanie jest pełne i reprezentatywne. Autor jest dzisiaj jednym z najlepiej zorientowanych w kraju badaczy, gdy chodzi o zawartość szeroko rozumianych źródeł dotyczących kampanii wyborczej i wyborów do Sejmu PRL w 1952 r. […]. Uważam, że praca Andrzeja Zaćmińskiego jest wartościowa pod względem poznawczym i naukowym, […]. Wzbogaca wiedzę o najnowszej historii  Polski, oceny i wnioski Autora są merytoryczne i poparte wszechstronnymi źródłami. Praca napisana jest zrozumiałym i przystępnym językiem. Z recenzji prof. Czesława Osękowskiego   Wskazując na trafność oraz rangę podjętego przez Autora problemu badawczego należy podkreślić, iż jego rzetelna i wielostronna realizacja wymagała nie tylko szczegółowych i wnikliwych studiów historycznych, ale także politologicznych, ustrojowych oraz odnoszących się do sfery komunikacji społecznej i propagandy […]. Należy jednak zauważyć, iż mimo znaczącej skali trudności, wynikających z obszaru i złożoności badań, Andrzej Zaćmiński sprostał wynikającym z nich wyzwaniom. Potwierdzeniem tego jest znaczna rozpiętość i zróżnicowane podjętych w monografii zagadnień, które mimo swej specyfiki tworzą w istocie spójną i komplementarną całość […]. Rozprawa Andrzeja Zaćmińskiego jest niezwykle ważnym i liczącym się osiągnieciem naukowym. Podejmuje bowiem zagadnienie w polskiej historiografii szerzej nieeksplorowane, wnosząc tym samym oryginalny i niepodważalny wkład do współczesnych badan nad polskim stalinizmem, a szerzej nad dziejami PRL. Jest ona także wyrazem samodzielności i rzetelności badawczej Autora, jak również jego niekwestionowanych kompetencji w dostrzeganiu,...
Tabularium Historiae T. VII: 2020

Tabularium Historiae T. VII: 2020

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Tabularium Historiae T. VI: 2019

Tabularium Historiae T. VI: 2019

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Tabularium Historiae T. V: 2019

Tabularium Historiae T. V: 2019

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
W kręgu dyplomacji i polityki w 100-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Jugosławią

W kręgu dyplomacji i polityki w 100-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską
i Jugosławią

Środowisko historyków i politologów Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego oraz historyków Institutu za savremenu istoriju w Belgradzie od kilku lat jest zaangażowane w studia nad panoramą stosunków polsko-jugosłowiańskich w XX wieku. Jest to niezwykle cenna inicjatywa, służąca bezpośrednio umiędzynarodowieniu polskich badań i w całej rozciągłości zasługuje na uznanie. Obecny recenzowany tom jest kontynuacją konsekwentnie prowadzonej pracy badawczej i międzynarodowej współpracy zespołowej […]. Mamy również i w tym tomie dużą paletę tekstów o tematyce politycznej, historycznej, ekonomicznej, prawnej, dotyczących kultury, a także symboliki. Kompozycja tomu jest przejrzysta, a tematyczne bloki obejmują teksty zbieżne co do zawartości […]. Choć tom jest różnorodny, nie można powiedzieć, że jest eklektyczny. Tom wpisuje się w dotychczasową współpracę obu zespołów i bodaj jako jedyny w Polsce podjął się zadania dokonania przeglądu stosunków polko-jugosłowiańskich w tak szerokiej perspektywie chronologicznej i tematycznej. z recenzji prof. dra hab. Mirosława...
1918 – kino polskie wobec odzyskania niepodległości

1918 – kino polskie wobec odzyskania niepodległości

W roku 2018 minęło 100 lat od powrotu Polski na mapę Europy. Rocznicę tę traktujemy także jako pretekst do rozważań filmoznawczych i historycznofilmowych. Czyn zbrojny, wizerunki Wielkiej Wojny, budowa niepodległego państwa były tematami rodzącej się kinematografii narodowej, która w dwudziestoleciu międzywojennym szukała stylu wypowiedzi i sposobów komunikacji zarówno z władzą, jak i widzami, czyli swojego miejsca w kulturze. Strategie stosowane przez kino narodowe w dwudziestoleciu międzywojennym niepodległość afirmowały, a wzmacniał je pełen kolorytu arsenał użytych środków scenograficznych i kostiumowych (legionowych mundurów, szyneli żołnierzy V Syberyjskiej Dywizji Strzelców Polskich, szamerunków obrońców Lwowa), uroda polskich ułanów, sceny batalistyczne (niektóre imponujące, jak w Cudzie nad Wisłą Ryszarda Bolesławskiego), stereotypowe, ale odpowiadające ogólnonarodowym potrzebom, postaci kreowane przez luminarzy sceny i filmu. Filmowe reprezentacje walki o niepodległość stawały się spektaklem, nie przestając przecież być elementem kształtowania na nowo tożsamości narodowej. I wojna światowa, rok 1918 i jego konsekwencje stanowiły także odniesienia historyczne dla późniejszego kina polskiego. Nie ograniczamy się zatem do wydarzeń z epoki, ale podejmujemy także zagadnienia wiążące odzyskanie niepodległości z recepcją tego procesu w strategiach poszczególnych twórców, odwołaniach gatunkowych, związkach z polityką. Dlatego też skupiamy się między innymi na obecności roku 1918 i dwudziestolecia międzywojennego w produkcjach filmowych i telewizyjnych, kulturowych reprezentacjach bohaterów tamtych lat, ideologicznych sporach o wizerunek tamtego okresu, krytycznym spojrzeniu na poszczególne tytuły, powstałe zarówno w dwudziestoleciu, jak i w warunkach powojennych do ostatnich lat włącznie, lokalnych i regionalnych obiegów kinematograficznych w pierwszych latach wolnej Polski. Sporo miejsca poświęcamy także archiwaliom, zarówno pod względem ich przydatności źródłowej, ale też problemom związanym z zachowaniem materialnych artefaktów. Książka, która w jakimś sensie stanowi zobowiązanie jubileuszowe, jest przecież także próbą wskazania na...
Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968 był i pozostał jednym z najważniejszych wydarzeń w polskiej historii minionego stulecia. Zapisał się również jako chwila ważna dla przemian polskiej kultury, w tym dla literatury, teatru i filmu. Nie ulega wątpliwości, że ówczesne wydarzenia polityczne w znaczący sposób odcisnęły się także na kulturze i sztuce. Co więcej, także one, by przywołać niemal już symboliczne Dziady w reżyserii Kazimierza Dejmka, wpłynęły na działania stricte polityczne. Relacje między polityką, kulturą i sztuką są charakterystyczne dla całego PRL-u, ale w roku 1968 wybrzmiewały szczególnie mocno. Ów polski rok 1968 został już gruntownie rozpoznany przez historyków, ale także kulturoznawców, literaturoznawców, teatrologów, muzykologów, filmoznawców, historyków sztuki, itd. Nie oznacza to, że nie można spojrzeć nań jeszcze raz, czasem z innej perspektywy, niekiedy sięgając do nieznanych wcześniej źródeł, przyglądając się także powstającym nieustannie nowym tekstom kultury, które są mu poświęcone. Tradycyjne ujęcia są więc wzbogacone przez nowe fakty, natomiast znane wydarzenia i dzieła czytane w oryginalny sposób, także z odwołaniem do nowych ustaleń szeroko rozumianej humanistyki. Wszystkim autorom, niezależnie od tego, o czym i w jaki sposób piszą, przyświeca cel właśnie humanistyczny: zrozumieć. A że czasem nie jest łatwo zrozumieć działań, emocji, postaw, to przynajmniej warto opisać, zastanowić się, jak kino, literatura i teatr doświadczyły tamtych lat, bo przecież nie o sam rok 1968 chodzi, ale jak się przez to zmieniły, jak później o nim opowiadały. W niniejszej książce chcemy więc po raz kolejny podjąć próbę odpowiedzi na pytania o obecność literatury, teatru, filmu w przemianach społecznych, kulturowych i politycznych tamtego okresu, jak również o konsekwencje tych przemian dla interesujących nas dziedzin sztuki. (ze...
Cechy somatyczne i zdolności motoryczne uczniów w wieku 17-19 lat z bydgoskich szkół

Cechy somatyczne i zdolności motoryczne uczniów w wieku 17-19 lat z bydgoskich szkół

Niniejszy materiał jest udokumentowaną informacją o stanie aktualnym cech somatycznych i zdolności motorycznych młodzieży w wieku 17-19 lat ze szkół średnich na terenie Bydgoszczy. Stanowi to kontynuację poprzednich badań dotyczących dzieci i młodzieży z regionu bydgoskiego. (…) Chcąc wyznaczyć właściwe i prawidłowe kierunki zmian w rozwoju dzieci i młodzieży, Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy podjął się próby oceny zachowań prozdrowotnych, pomiarów budowy ciała i zdolności motorycznych bydgoskich uczniów wszystkich typów szkół. Sformułowane na podstawie uzyskanych wyników badań wnioski mogą wskazać prawidłowy kierunek działań i wdrożeń systemowych prowadzących do zmiany postaw młodzieży wobec aktywności fizycznej. Wyniki badań mogą okazać się pomocne w pracy szkolnej nauczycieli wychowania fizycznego, którzy będą mogli lepiej i skuteczniej kontrolować różne elementy rozwoju biologicznego swoich podopiecznych. (ze...
Tabularium Historiae T. IV: 2018

Tabularium Historiae T. IV: 2018

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Archiwum Fary Chełmińskiej

Archiwum Fary Chełmińskiej

Archiwum Fary Chełmińskiej należy do jednych z  najcenniejszych, najobszerniejszych i najbardziej zróżnicowanych w swej zawartości archiwów parafialnych dawnej diecezji chełmińskiej. (…) Zgromadzony w Archiwum materiał ma zasadnicze znaczenie także dla badań nad dziejami miasta oraz systemem szkolnym, jakże mocno wpisującym się w przeszłość Chełmna. Jest także doskonałym uzupełnieniem obrazu dziejów Kościoła w Polsce, gdyż zachodzące tu procesy miały wielokrotnie charakter reprezentatywny. Archiwum obejmuje zbiory o charakterze bibliofilskim oraz muzealnym, w tym starodruki, dewocjonalia odnoszące się do kultu Matki Bożej Bolesnej, materiał ikonograficzny, klisze drukarskie, plany, mapy, tablice poglądowe, grafiki oraz obrazy, dużą kolekcję tłoków pieczętnych i stempli. (…) Niniejszy inwentarz powstał nie tylko z myślą skatalogowania zbioru archiwaliów parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Chełmnie, lecz także jest próbą utrwalenia pewnego etapu jego rozwoju. Ma charakter tzw. inwentarza idealnego. Obejmuje nie tylko rzeczywiste jednostki, ale także te, które zostały przejęte do innych zbiorów bądź już nie istnieją. (ze...
Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939

Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939

… Związanie filmu z historią lokalną, w tym wypadku miasta, które stanowi osnowę filmowej opowieści oraz (w dużej mierze) decyduje także o filmowej lokacji – tego jeszcze bodaj w historiografii kina polskiego nie było. A jeżeli za temat biorą się najwybitniejsi znawcy tematu – można być spokojnym o efekt ich pracy. Bo „Sąsiedzi” – film o bydgoskim wrześniu 1939 Piotra Zwierzchowskiego i Mariusza Guzka to historia jednego filmu i dzieje filmowej Bydgoszczy w jednym. (prof. dr hab. Andrzej...
Tabularium Historiae T. III: 2018

Tabularium Historiae T. III: 2018

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...