Tabularium Historiae T. V: 2019

Tabularium Historiae T. V: 2019

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
W kręgu dyplomacji i polityki w 100-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Jugosławią

W kręgu dyplomacji i polityki w 100-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską
i Jugosławią

Środowisko historyków i politologów Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego oraz historyków Institutu za savremenu istoriju w Belgradzie od kilku lat jest zaangażowane w studia nad panoramą stosunków polsko-jugosłowiańskich w XX wieku. Jest to niezwykle cenna inicjatywa, służąca bezpośrednio umiędzynarodowieniu polskich badań i w całej rozciągłości zasługuje na uznanie. Obecny recenzowany tom jest kontynuacją konsekwentnie prowadzonej pracy badawczej i międzynarodowej współpracy zespołowej […]. Mamy również i w tym tomie dużą paletę tekstów o tematyce politycznej, historycznej, ekonomicznej, prawnej, dotyczących kultury, a także symboliki. Kompozycja tomu jest przejrzysta, a tematyczne bloki obejmują teksty zbieżne co do zawartości […]. Choć tom jest różnorodny, nie można powiedzieć, że jest eklektyczny. Tom wpisuje się w dotychczasową współpracę obu zespołów i bodaj jako jedyny w Polsce podjął się zadania dokonania przeglądu stosunków polko-jugosłowiańskich w tak szerokiej perspektywie chronologicznej i tematycznej. z recenzji prof. dra hab. Mirosława...
1918 – kino polskie wobec odzyskania niepodległości

1918 – kino polskie wobec odzyskania niepodległości

W roku 2018 minęło 100 lat od powrotu Polski na mapę Europy. Rocznicę tę traktujemy także jako pretekst do rozważań filmoznawczych i historycznofilmowych. Czyn zbrojny, wizerunki Wielkiej Wojny, budowa niepodległego państwa były tematami rodzącej się kinematografii narodowej, która w dwudziestoleciu międzywojennym szukała stylu wypowiedzi i sposobów komunikacji zarówno z władzą, jak i widzami, czyli swojego miejsca w kulturze. Strategie stosowane przez kino narodowe w dwudziestoleciu międzywojennym niepodległość afirmowały, a wzmacniał je pełen kolorytu arsenał użytych środków scenograficznych i kostiumowych (legionowych mundurów, szyneli żołnierzy V Syberyjskiej Dywizji Strzelców Polskich, szamerunków obrońców Lwowa), uroda polskich ułanów, sceny batalistyczne (niektóre imponujące, jak w Cudzie nad Wisłą Ryszarda Bolesławskiego), stereotypowe, ale odpowiadające ogólnonarodowym potrzebom, postaci kreowane przez luminarzy sceny i filmu. Filmowe reprezentacje walki o niepodległość stawały się spektaklem, nie przestając przecież być elementem kształtowania na nowo tożsamości narodowej. I wojna światowa, rok 1918 i jego konsekwencje stanowiły także odniesienia historyczne dla późniejszego kina polskiego. Nie ograniczamy się zatem do wydarzeń z epoki, ale podejmujemy także zagadnienia wiążące odzyskanie niepodległości z recepcją tego procesu w strategiach poszczególnych twórców, odwołaniach gatunkowych, związkach z polityką. Dlatego też skupiamy się między innymi na obecności roku 1918 i dwudziestolecia międzywojennego w produkcjach filmowych i telewizyjnych, kulturowych reprezentacjach bohaterów tamtych lat, ideologicznych sporach o wizerunek tamtego okresu, krytycznym spojrzeniu na poszczególne tytuły, powstałe zarówno w dwudziestoleciu, jak i w warunkach powojennych do ostatnich lat włącznie, lokalnych i regionalnych obiegów kinematograficznych w pierwszych latach wolnej Polski. Sporo miejsca poświęcamy także archiwaliom, zarówno pod względem ich przydatności źródłowej, ale też problemom związanym z zachowaniem materialnych artefaktów. Książka, która w jakimś sensie stanowi zobowiązanie jubileuszowe, jest przecież także próbą wskazania na...
Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968. Kultura, sztuka, polityka

Rok 1968 był i pozostał jednym z najważniejszych wydarzeń w polskiej historii minionego stulecia. Zapisał się również jako chwila ważna dla przemian polskiej kultury, w tym dla literatury, teatru i filmu. Nie ulega wątpliwości, że ówczesne wydarzenia polityczne w znaczący sposób odcisnęły się także na kulturze i sztuce. Co więcej, także one, by przywołać niemal już symboliczne Dziady w reżyserii Kazimierza Dejmka, wpłynęły na działania stricte polityczne. Relacje między polityką, kulturą i sztuką są charakterystyczne dla całego PRL-u, ale w roku 1968 wybrzmiewały szczególnie mocno. Ów polski rok 1968 został już gruntownie rozpoznany przez historyków, ale także kulturoznawców, literaturoznawców, teatrologów, muzykologów, filmoznawców, historyków sztuki, itd. Nie oznacza to, że nie można spojrzeć nań jeszcze raz, czasem z innej perspektywy, niekiedy sięgając do nieznanych wcześniej źródeł, przyglądając się także powstającym nieustannie nowym tekstom kultury, które są mu poświęcone. Tradycyjne ujęcia są więc wzbogacone przez nowe fakty, natomiast znane wydarzenia i dzieła czytane w oryginalny sposób, także z odwołaniem do nowych ustaleń szeroko rozumianej humanistyki. Wszystkim autorom, niezależnie od tego, o czym i w jaki sposób piszą, przyświeca cel właśnie humanistyczny: zrozumieć. A że czasem nie jest łatwo zrozumieć działań, emocji, postaw, to przynajmniej warto opisać, zastanowić się, jak kino, literatura i teatr doświadczyły tamtych lat, bo przecież nie o sam rok 1968 chodzi, ale jak się przez to zmieniły, jak później o nim opowiadały. W niniejszej książce chcemy więc po raz kolejny podjąć próbę odpowiedzi na pytania o obecność literatury, teatru, filmu w przemianach społecznych, kulturowych i politycznych tamtego okresu, jak również o konsekwencje tych przemian dla interesujących nas dziedzin sztuki. (ze...
Cechy somatyczne i zdolności motoryczne uczniów w wieku 17-19 lat z bydgoskich szkół

Cechy somatyczne i zdolności motoryczne uczniów w wieku 17-19 lat z bydgoskich szkół

Niniejszy materiał jest udokumentowaną informacją o stanie aktualnym cech somatycznych i zdolności motorycznych młodzieży w wieku 17-19 lat ze szkół średnich na terenie Bydgoszczy. Stanowi to kontynuację poprzednich badań dotyczących dzieci i młodzieży z regionu bydgoskiego. (…) Chcąc wyznaczyć właściwe i prawidłowe kierunki zmian w rozwoju dzieci i młodzieży, Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy podjął się próby oceny zachowań prozdrowotnych, pomiarów budowy ciała i zdolności motorycznych bydgoskich uczniów wszystkich typów szkół. Sformułowane na podstawie uzyskanych wyników badań wnioski mogą wskazać prawidłowy kierunek działań i wdrożeń systemowych prowadzących do zmiany postaw młodzieży wobec aktywności fizycznej. Wyniki badań mogą okazać się pomocne w pracy szkolnej nauczycieli wychowania fizycznego, którzy będą mogli lepiej i skuteczniej kontrolować różne elementy rozwoju biologicznego swoich podopiecznych. (ze...
Tabularium Historiae T. IV: 2018

Tabularium Historiae T. IV: 2018

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Archiwum Fary Chełmińskiej

Archiwum Fary Chełmińskiej

Archiwum Fary Chełmińskiej należy do jednych z  najcenniejszych, najobszerniejszych i najbardziej zróżnicowanych w swej zawartości archiwów parafialnych dawnej diecezji chełmińskiej. (…) Zgromadzony w Archiwum materiał ma zasadnicze znaczenie także dla badań nad dziejami miasta oraz systemem szkolnym, jakże mocno wpisującym się w przeszłość Chełmna. Jest także doskonałym uzupełnieniem obrazu dziejów Kościoła w Polsce, gdyż zachodzące tu procesy miały wielokrotnie charakter reprezentatywny. Archiwum obejmuje zbiory o charakterze bibliofilskim oraz muzealnym, w tym starodruki, dewocjonalia odnoszące się do kultu Matki Bożej Bolesnej, materiał ikonograficzny, klisze drukarskie, plany, mapy, tablice poglądowe, grafiki oraz obrazy, dużą kolekcję tłoków pieczętnych i stempli. (…) Niniejszy inwentarz powstał nie tylko z myślą skatalogowania zbioru archiwaliów parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Chełmnie, lecz także jest próbą utrwalenia pewnego etapu jego rozwoju. Ma charakter tzw. inwentarza idealnego. Obejmuje nie tylko rzeczywiste jednostki, ale także te, które zostały przejęte do innych zbiorów bądź już nie istnieją. (ze...
Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939

Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939

… Związanie filmu z historią lokalną, w tym wypadku miasta, które stanowi osnowę filmowej opowieści oraz (w dużej mierze) decyduje także o filmowej lokacji – tego jeszcze bodaj w historiografii kina polskiego nie było. A jeżeli za temat biorą się najwybitniejsi znawcy tematu – można być spokojnym o efekt ich pracy. Bo „Sąsiedzi” – film o bydgoskim wrześniu 1939 Piotra Zwierzchowskiego i Mariusza Guzka to historia jednego filmu i dzieje filmowej Bydgoszczy w jednym. (prof. dr hab. Andrzej...
Tabularium Historiae T. III: 2018

Tabularium Historiae T. III: 2018

Tabularium Historiae jest pismem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Doświadczanie audiacji

Doświadczanie audiacji

[…] Książka Ewy A. Zwolińskiej Doświadczanie audiacji jest przewodnikiem po dziedzinie znanej jako edukacja muzyczna, prowadzona w sposób umożliwiający zrozumienie, na czym polega audiacja. Przedstawiono tu różne modele zachowania, które są możliwe do stworzenia w procesie uczenia się muzyki poprzez audiację. Jest to podejście praktyczne, dające znaczące rezultaty i znajdujące zastosowanie w różnych formach muzycznej aktywności. […] Autorka nawiązuje nie tylko do założeń teorii uczenia się muzyki, ale także do wieloletnich doświadczeń różnych badaczy. Z całą pewnością opisane zagadnienia wymagają interdyscyplinarnego podejścia, ponieważ o myśleniu nie można mówić bez uwzględnienia tego, co w ostatnich kilkunastu latach odkryli psychologowie i inni specjaliści zajmujący się ludzkim zachowaniem. […] O tej książce należy myśleć jako o pomoście, dzięki któremu można analizować swój audiacyjny potencjał. Prezentuje ona osobiste rozumienie doświadczania audiacji i w żadnym razie nie stanowi uniwersalnej (powszechnej) wersji, gdyż ze względu na naturę audiacji (muzycznego myślenia) taki model prawdopodobnie nigdy nie powstanie. To, co autorka ma do powiedzenia, jest tylko wprowadzeniem do możliwych sposobów doświadczania audiacji. […] Główną tezę książki można streścić w zdaniu, że audiacja stanowi ciągłą grę między wnikliwym umysłowym analizowaniem i praktycznym stosowaniem, czyli konstruowaniem abstrakcyjnych (wyobrażeniowych) teorii i doświadczaniem audiacji w konkretnych sytuacjach. Z...
Etyczność pracy zawodowej nauczycieli. Studium teoretyczne

Etyczność pracy zawodowej nauczycieli. Studium teoretyczne

Etyczność pracy zawodowej nauczycieli, z uwagi na jej niezwykłą wrażliwość, nie należy do łatwych obszarów badawczych. Ze względu na brak jednoznaczności w rozwikłaniu kwestii etycznych zawodu nauczycielskiego (choć zapewne nie tylko zawodu nauczycielskiego, jeśli chodzi o sprawy etyki), należy zachować umiar i powściągliwość w przyjmowaniu ostatecznych rozstrzygnięć dotyczących etyki zawodu nauczycielskiego. Taka jest bowiem specyfika etycznego wymiaru pracy zawodowej nauczycieli, który nie poddaje się jednoznacznym kategoryzacjom. Taką postawę, którą w tym miejscu można by nazwać „umiarkowanie zdystansowaną” wobec etycznego wymiaru zawodu nauczycielskiego starał się zachować autor przedłożonej pracy. Praca ma charakter studium teoretycznego i wpisuje się we współczesną myśl pedagogiczną, a w szczególności pedeutologiczną. Zaprezentowano w niej wiele kwestii, które, dotychczas, nie były w zadowalającym stopniu dostrzegane i doceniane, a niejednokrotnie i pomijane w rozważaniach nad etycznym wymiarem zawodu nauczycielskiego. Rozprawa składa się z pięciu wzajemnie dopełniających się rozdziałów. W pierwszym z nich podjęto analizę etycznych kwestii pracy zawodowej, a w szczególności kategorię etyczności pracy zawodowej, jej teoretycznych podstaw, a także etyczności niektórych zawodów po to, aby na ich tle przedstawić etyczność pracy zawodowej nauczycieli. W rozdziale drugim przedstawiono kwestie związane z etycznością reprezentantów tej kategorii społeczno-zawodowej, jaką stanowią nauczyciele. Uwagę skupiono wokół zróżnicowanych podejść do etyki zawodowej nauczycieli oraz możliwych sposobów jej rozumienia. W rozdziale trzecim podjęto próbę naukowej eksploracji niektórych kwestii etycznych związanych z uprawianym zawodem nauczycielskim. W szczególności poddano analizie pracę zawodową nauczyciela jako przedsięwzięcie moralne, dylematy etyczne, jakie występują w pracy zawodowej nauczycieli oraz kwestie etyczne zawodu nauczycielskiego w dobie globalizacji, integracji oraz transformacji jako procesów zachodzących w rzeczywistości społecznej, a tym samym i w rzeczywistości edukacyjnej. Rozdział czwarty poświęcono próbom zestawienia etyki zawodowej i...
Apetyt na jedzenie. Pokarm w społeczeństwie, kulturze, symbolice na przestrzeni dziejów

Apetyt na jedzenie. Pokarm w społeczeństwie, kulturze, symbolice na przestrzeni dziejów

Książka stanowi przykład praktycznej realizacji postulatu interdyscyplinarności w studiach nad pożywieniem, które w ostatnich latach jest przedmiotem badań przedstawicieli wielu nauk: archeologii, historii, antropologii, socjologii, kulturoznawstwa. Prezentowane w niej artykuły podzielone na trzy części o zróżnicowanej tematyce, mieszczące się w ramach tzw. food studies, podejmują próbę określenia roli jedzenia w życiu człowieka. Nie tylko przez pryzmat zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjonalnych, ale także jako ważne źródło, które w przestrzeni historycznej kreowało działania społeczno-kulturowe. Takie zintegrowane spojrzenie na kwestię żywności jest niezbędne do pełnego zrozumienia złożonych problemów związanych z jedzeniem. Takie podejście jest także czymś wiącej niż tylko sumą badań poszczególnych dyscyplin naukowych – dostarcza nowych informacji na temat sposobów, w jakich żywność uczestniczy w całokształcie procesów społecznych, politycznych, środowiskowych, kulturowych i...
Polska i Jugosławia w XX wieku Polityka. Społeczeństwo. Kultura

Polska i Jugosławia w XX wieku
Polityka. Społeczeństwo. Kultura

Kolejny, piąty już tom, będący owocem współpracy Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy z Instytutem Historii Współczesnej w Belgradzie to udany zbiór interesujących tekstów poświęconych przede wszystkim różnym aspektom relacji między Polską a Jugosławią w XX wieku oraz problemów związanych z sytuacją Jugosławii w ubiegłym stuleciu. Autorzy poruszyli nowe, mało znane problemy badawcze, oferując ciekawą perspektywę poznawczą. Recenzowany tom stanowi kontynuację i zarazem ważne uzupełnienie poprzednich woluminów poświęconych tematyce polsko-jugosłowiańskiej, wzbogacając je o nowe wątki i tematy badawcze, związane nie tylko z zagadnieniami politycznymi, ale także gospodarki, kultury i ideologii. z recenzji prof. dr. hab. Jakuba...
Tabularium Historiae T. II:2017

Tabularium Historiae T. II:2017

Tabularium Historiae jest półrocznikiem wydawanym w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Czasopismo jest poświęcone studiom źródłoznawczym w zakresie źródeł historycznych pisanych i niepisanych (ikonograficznych, archeologicznych), pojedynczym źródłom, jak i całym zespołom archiwalnym. Zasadniczym celem Tabularii Historiae jest krytyczna edycja materiału źródłowego o proweniencji chronologicznej od starożytności po historię współczesną. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły dotyczące: klasyfikacji źródeł historycznych, metodologii badań, naukowej krytyki właściwej poszczególnym typom źródeł, edytorstwa źródeł historycznych, losów źródeł, sposobów zabezpieczania i przechowywania oraz konserwacji materiału źródłowego, możliwości wykorzystania źródeł niepisanych w badaniach historycznych i vice versa źródeł pisanych w badaniach historyków sztuki, archeologów, literaturoznawców itd. Artykuły Tabularium Historiae są drukowane w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim bądź rosyjskim. Wszystkie teksty zawierają streszczenie w języku angielskim lub polskim, o ile artykuł jest w języku angielskim. Teksty źródłowe publikowane są w języku oryginału. Czasopismo dostępne jest w wersji drukowanej, jak i w wersji elektronicznej. Z założenia pismo ma być platformą służącą interdyscyplinarności badań nad przeszłością, a przede wszystkim krytycznej prezentacji różnorakich nośników pamięci, świadectw minionej rzeczywistości, w tym również ich edycji oraz rewizji wcześniejszych interpretacji. Nie będzie ograniczało się do jednej epoki czy okresu. Zmierzać ma w kierunku interdyscyplinarnej prezentacji wysiłku badawczego nad złożonością środowiska kulturowego...
Źródła wizualne w badaniach nad historią kina polskiego. Kino polskie wczoraj i dziś.

Źródła wizualne w badaniach nad historią kina polskiego.
Kino polskie wczoraj i dziś.

Książka jest poświęcona źródłom wizualnym w badaniach nad historią polskiego kina. Badacze doskonale już wiedzą, że same filmy nie wystarczą. Coraz częściej sięgają po dokumenty archiwalne, scenariusze, scenopisy, szeroko rozumiane piśmiennictwo, dzienniki i wspomnienia itp. Dzięki nim można lepiej poznać i zrozumieć historię powstawania różnych filmów, jak również ich rozmaite konteksty. Znacznie rzadziej, mimo coraz większej świadomości metodologicznej historyków kina, uwzględniają oni źródła wizualne, które przecież posiadają znaczną potencję informacyjną, nie zawsze docenianą i w pełni wykorzystywaną. Do źródeł tych możemy zaliczyć także sam film, zarówno jako artefakt, jak i zapis rzeczywistości, chcemy jednak wskazać także na inne wizualne przykłady źródeł (np. zdjęcia i plany kin, reportaże z wydarzeń filmowych, fotosy, werki, plakaty, inne materiały reklamowe, książki i prasa filmowa jako artefakty itp.) i związane z nimi problemy metodologiczne. Zresztą także tekst pisany może być traktowany jako źródło wizualne, choćby przy analizie layoutu czasopism filmowych. Autorzy, korzystając z różnych inspiracji metodologicznych oraz własnych doświadczeń badawczych, podejmują problem źródeł wizualnych w badaniach nad kinem lat 1914-1918 (Mariusz Guzek), dwudziestolecia międzywojennego (Monika Bator), PRL-u (Piotr Zwierzchowski), wskazują na źródła „epoki video” (Piotr Sitarski), zastanawiają się nad źródłową funkcją fotosów (Agata Ciastoń) oraz portali internetowych (Piotr Witek), wreszcie samych filmów (choćby na przykładzie Ostatniego etapu – Marek Haltof), traktowanych jako źródło do badań nad kinem i jego historią, na przykład w kontekście przemian obyczajowych (Karol Jachymek). Książka odsłania warsztat badacza historii polskiego kina, mogąc stać się również inspiracją do kolejnych poszukiwań metodologicznych. – ze...
Studia nad odmiennością na przestrzeni dziejów

Studia nad odmiennością na przestrzeni dziejów

Odmienność kulturowa umieszczana jest w określonych kontekstach społecznych. Istniejące w społeczeństwie mechanizmy kulturowe doprowadzają do takiego jej postrzegania, że przechodzi ona w „obcość”, która podlega procesowi wartościowania – zarówno pozytywnego, jak i negatywnego. Jeśli jest to waloryzacja, wówczas mówimy o społecznej akceptacji zachowań pewnych jednostek czy grup ludzkich, a ich odmienność może być wówczas odbierana jako swoiste dziwactwo. Osoby takie mogą być traktowane jako „swoje”, lecz jednocześnie inne, odmienne, różniące się od powszechnie obowiązujących norm społecznych czy kulturowych. Niekiedy wzbudzając także podziw, zachwyt, stanowiąc inspirację dla pozostałych, wzór do naśladowania. Nawet jednak i dziś, wśród powszechnie występujących haseł nakłaniających do akceptacji i tolerancji pozytywna waloryzacja odmienności jest zjawiskiem rzadkim. Wynika to z tego, że inność częściej niż zrozumienie i tolerancja budzi niezrozumienie, które w określonych kontekstach społecznych i kulturowych doprowadza do powstania dystansu społecznego. W przypadku braku dialogu społeczno-kulturowego ów dystans pogłębia się, brak zrozumienia odmiennych zachowań doprowadza do społecznego sprzeciwu wobec odmienności, do eskalacji niepokojów, lęków, a w konsekwencji do wrogości. Inny staje się Obcym. Artykuły przedstawione w niniejszym tomie prezentują punkt widzenia różnych dyscyplin: archeologii, antropologii kulturowej, historii, historii sztuki czy filozofii. W prezentowanych tekstach problematyka odmienności rozważana jest przez pryzmat czynników czy motywów społecznych, etnicznych, religijnych, politycznych w różnych wymiarach, bo zarówno jednostek, społeczności lokalnych, jak i państwowym. Zdając sobie sprawę, że przekazywany na ręce Czytelnika tom naturalnie nie wyczerpuje tematu odmienności, redaktorzy mają nadzieję, że prezentowana praca przyczyni się do wzbogacenia dotychczasowej wiedzy oraz do dalszych studiów nad tą problematyką. Justyna...
Muzyczne komunikowanie się

Muzyczne komunikowanie się

W ostatnich latach wiele miejsca w światowym piśmiennictwie zajmuje etnologia muzyki, a także prezentacja wyników badań, które ukazują znaczenie oddziaływań muzyki na rozwój kompetencji językowej małych dzieci. Jednocześnie twórczość muzyczna i zróżnicowane jej formy są przedmiotem badań i analiz antropologii kulturowej. Okazuje się, że warto więcej miejsca i czasu poświęcić na rozbudzanie u małych dzieci zdolności muzycznych, które […] poszerzają i stymulują aktywność poznawczą już w pierwszych latach życia. Omawiana publikacja prof. Zwolińskiej wychodzi naprzeciw pilnym potrzebom w zakresie doskonalenia i rozbudowywania programów kształcenia specjalistów do prowadzenia bardziej ustrukturowanych i dostosowanych do poziomu rozwoju i preferencji dziecka zajęć w ramach wychowania przedszkolnego. […] Książka prof. Ewy Zwolińskiej będzie z pewnością cennym źródłem wiedzy oraz inspiracji zarówno dla praktyków zajmujących się wychowaniem muzycznym, jak i dla osób pragnących brać udział  w tworzeniu nowych programów wychowania muzycznego. Może też stanowić lekturę uzupełniającą wiedzę dla studentów pedagogiki, psychologów oraz studentów wyższych szkół muzycznych zainteresowanych pogłębieniem swej wiedzy o społecznych aspektach muzyki. Z recenzji prof. dra hab. Tadeusza...
Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku

Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku

Rozprawa wpisuje się w szeroko rozumiane badania nad relacjami pomiędzy władcą a duchowieństwem. Jej celem jest przedstawienie stosunków zakonu krzyżackiego z męskimi zakonami mendykanckimi (żebraczymi) w Prusach do 1466 r., tj. z dominikanami, franciszkanami, augustianami-eremitami i karmelitami. Ma na celu ukazanie zarówno ogólnych zasad, którymi kierowali się krzyżacy w analizowanych relacjach, jak też szczegółowe omówienie stosunków z poszczególnymi zakonami żebraczymi. Podczas ich przedstawiania zastosowano narrację, która organizuje materiał w sekwencje chronologiczno-tematyczne. Zaprezentowano przy okazji role i funkcje spełniane przez mendykantów w państwie krzyżackim. Podane w niej wydarzenia w zdecydowanej większości dotyczą stosunków stricte dwustronnych między Zakonem a mendykantami. W przypadku braci kaznodziejów na wzajemne związki miały też wpływ relacje krzyżaków z miejscowymi biskupami, którzy wywodzili się z zakonu dominikańskiego. Dlatego je również poddano analizie i włączono w obszar zainteresowań. Zakres chronologiczny pracy obejmuje okres od zawiązania się owych stosunków do 1466 r., tj. zakończenia wojny trzynastoletniej. Za przyjęciem tego wydarzenia jako cezury końcowej przemawiała zasadnicza zmiana sytuacji, która wówczas nastąpiła. W jej wyniku dotychczasowe państwo krzyżackie przestało istnieć, zaś większość pruskich klasztorów mendykanckich przeszła pod panowanie Królestwa...
Dojrzałość i dojrzewanie. Kategorie. Atrybuty. Konteksty

Dojrzałość i dojrzewanie. Kategorie. Atrybuty. Konteksty

Dojrzałość i dojrzewanie to pojęcia, które przewijają się na mapie dyskursu w przestrzeni społeczno-kulturowej współczesności. Bez znaczenia jest fakt, czy mamy do czynienia z dyskursem naukowym, publicznym, urzędowym czy edukacyjnym. Niniejsze opracowanie jest próbą włączenia się w ten dyskurs i wniesienia do niego jak najwięcej wartościowych treści naukowych. Każdy z zamieszczonych w opracowaniu tekstów, niezależnie od kontekstu, w którym osadza rozpatrywane przez siebie kategorie dojrzałości i dojrzewania, podejmuje próbę zgłębienia ich istoty i pokazania atrybutów w odniesieniu do podmiotów, o których dojrzałości i dojrzewaniu...
Kobieta kultury łużyckiej w przestrzeni społecznej

Kobieta kultury łużyckiej w przestrzeni społecznej

Omawiana praca jest wartościową pozycją, istotnie wpisującą się w nurt aktualnych rozważań nad strukturą i organizacją społeczności zamieszkujących w pradziejach Europę Środkową. Podjęcie tej problematyki, choć niezupełnie nowe, wyróżnia dzieło J. Żychlińskiej wśród wielu innych publikacji, traktujących o epoce brązu i wczesnej epoce żelaza z punktu mniej lub bardziej drobiazgowych rozważań nad relacjami chronologiczno-kulturowymi, które nadal stanowią dominujący nurt w literaturze przedmiotu. Z recenzji dra hab. Jacka Wierzbickiego Podjęta w recenzowanej pracy próba analizy archeologiczno-społecznej roli kobiety w społeczeństwie miała zasadniczo dwa cele. Po pierwsze, przedstawienia aktualnych informacji na temat materialnych aspektów ich identyfikacji w grupie, zaprezentowanie ich atrybutów oraz dyspersji ich materialnych przykładów; po drugie, zarysowania – jak można te atrybuty ocenić w kontekście komunikacji społecznej. W obu przypadkach praca aspiruje do roli bardzo rzetelnej propozycji interpretacyjnej. Jest to zarazem udana próba aktualizacji wielu dotychczasowych publikacji z pozycji nowych kontekstów: metod analiz (np. nowa ocena zespołów źródeł) oraz nowych koncepcji teoretycznych dla badanych przez archeologię zespołów źródeł. Recenzowana praca nie ma w tym zakresie analogii nie tylko w polskiej czy też środkowo-wschodnioeuropejskiej literaturze. Z recenzji dra hab. Marcina...